Haar kennis van geneeskunde én de technologie kwam goed van pas bij zoeken naar een oplossing voor de problemen in de behandeling van patiënten met suikerziekte. Mijke Buitinga werkt als studente Technische Geneeskunde aan het verbeteren van de transplantatie van de ‘eilandjes van Langerhans’. Diabetespatiënten kunnen dankzij zo’n transplantatie weer zelf insuline aanmaken.
In de wandelgangen wordt het ook wel een 'kunstmatige
alvleesklier' genoemd, maar dat is eigenlijk iets teveel gezegd.
Het implantaat dat Mijke heeft ontworpen is een kleine
implanteerbare draagconstructie voor de 'eilandjes van Langerhans':
de cellen in de alvleesklier die insuline aanmaken. Bij patiënten
met diabetes 'type 1' zijn deze eilandjes verdwenen na een aanval
door het eigen immuunsysteem. Maar insuline spuiten is toch de
gewoonste zaak van de wereld? Mijke nuanceert: "Insuline werkt bij
alle patiënten, maar niet elke patiënt is even goed in te stellen.
Diabetes kan dan zeer ernstige complicaties geven, tot aan
blindheid en nierfalen toe. Ook zijn er patiënten die door te lage
bloedsuiker insulten krijgen en zelfs in coma raken.
Een deel van deze patiënten kan sinds kort in aanmerking komen
voor een transplantatie van de eilandjes van Langerhans. Ze kunnen
dan zelf weer insuline aanmaken, en krijgen medicijnen om te
voorkomen dat ook deze eilandjes worden aangetast." De enige plek
in Nederland waar dat op dit moment kan, is het Leids Universitair
Medisch Centrum, waar Mijke haar Masterproject van de UT-opleiding
Technische Geneeskunde heeft uitgevoerd. Ze heeft er patiënten met
type 1 diabetes op consult gehad, meegedacht over
behandelingsopties en de consequenties van deze opties en de hele
transplantatie procedure gevolgd. Met als doel, de succeskans van
transplantatie te vergroten door nieuwe technologie in te
zetten.
Levensvatbaar
"Tot nu toe worden de 'donor-eilandjes' ingespoten in de lever.
De overlevingskans is daar helaas niet zo groot, zodat de
transplantatie soms twee tot drie keer moet worden herhaald. Kun je
ze niet op een drager aanbrengen en minimaal-invasief implanteren,
was de gedachte die wij al snel kregen. Maar dan merk je dat artsen
alles weten over de alvleesklier, maar niet genoeg kennis in huis
hebben over biomaterialen waarvan je zo'n drager kunt maken en
vooral van de consequenties van dat materiaal in het menselijk
lichaam. Die kennis kon ik als TG-er inbrengen." Mijke heeft binnen
de opleiding de afstudeervariant Reconstructive Medicine gevolgd.
Daarin is het de kunst om oplossingen te bedenken die dichtbij het
lichaam blijven. "Je kunt wel allerlei fancy technologie
ontwikkelen, maar die moet wel toegepast kunnen worden in de mens.
Bij een kunstmatig implantaat moet je zorgen voor een goede
doorbloeding en zuurstofvoorziening, om de levensvatbaarheid van de
cellen te garanderen. Lichaamseigen of bijna-lichaamseigen
oplossingen zijn nu eenmaal het best. Daarbij komt dat wij bij het
ontwerp heel sterk vanuit de patiënt redeneren en niet vanuit de
vraag wat er technisch allemaal mogelijk is." Haar ontwerp kreeg
een aantal 'putjes' waarin de eilandjes zich kunnen nestelen,
keurig op een rijtje. Het materiaal is zodanig gekozen dat het
lichaam het niet afstoot. De optimale plaats voor implantatie is
nog niet vastgesteld, maar dat hoeft niet in de buurt van de
alvleesklier te zijn. "Het zou bijvoorbeeld in de bovenarm kunnen",
aldus Mijke.
Hele traject
Als TG-er draait zij mee in het hele behandeltraject. Zij is dus
niet iemand die alleen maar in een laboratorium, ver van de
kliniek, een technisch hoogstandje uitvindt. In de toekomst
verwacht Mijke ook patiënten op haar spreekuur te krijgen, te
bepalen óf en hoe bij deze patiënten een implantaat mogelijk is en
de patiënten ook blijven monitoren. "De chirurg zal uiteindelijk de
implantatie uitvoeren. Ik ben daar wel bij, omdat ik alle kennis
heb van het nieuwe construct . En ook de nazorg verwacht ik te gaan
doen. En vergeet niet dat communicatie met patiënten een belangrijk
onderdeel is in onze studie. Het aantal medische handelingen dat je
als TG-er zal gaan verrichten, verschilt wel enigszins per
afstudeerrichting. Maar het is wel essentieel voor de uitoefening
van dit nieuwe vak!" Het recente advies aan de minister, om ook
TG-afgestudeerden zelfstandige medische bevoegdheden toe te kennen
via een experimenteerartikel in de wet BIG, komt als geroepen.
Na haar afstuderen werkt Mijke Buitinga nu verder aan
promotie-onderzoek. De 'kunstmatige alvleesklier' wordt nu verder
gereed gemaakt voor de eerste proefnemingen
Aan een groot onderzoeksproject waarin het instituut MIRA van de
UT samenwerkt met het LUMC, het UMCG en het Diabetesfonds, is
recent 11 miljoen euro toegekend. De verbetering van de
transplantatie krijgt daarmee een flinke impuls.
Voor meer informatie kun je contact opnemen met één van onderstaande personen:
_en_waaier(rechts) (small)_FooterBoxImage.jpg)
