Biobrandstof uit algen of kernfusie. ‘Schoon fossiel’ en het afvangen van CO2. De UT kiest een geïntegreerde benadering om duurzame technologie goed te laten ‘landen’.
De UT werkt aan een geïntegreerde benadering die aandacht geeft
aan het laten 'landen' van de technologie in de samenleving. Op de
vraag of we snel genoeg gaan bij de overstap naar nieuwe
energiebronnen, antwoordt prof. Hans Kuipers onomwonden: "Nee!
'Fossiel' is in veel gevallen nog goedkoper dan de alternatieven.
En besluitvorming in de nationale en Europese context speelt ons
parten. De belangrijke keuzen gaan we gewoon nog teveel uit de
weg." Als wetenschappelijk directeur van het UT-instituut IMPACT
leidt hij een aantal grote onderzoeksprogramma's op het gebied van
duurzame energie en bijvoorbeeld 'verduurzaming' van de chemische
industrie. Kuipers realiseert zich maar al te goed dat je die
overstap, of transformatie, niet alleen bereikt door nieuwe
technologie te ontwikkelen: "Bij de introductie krijg je ook te
maken met communicatievraagstukken, met governance. Wij kiezen aan
de UT voor een geïntegreerde benadering." Dat beaamt ook Sjoerd van
Tongeren, zakelijk directeur van het Institute for Innovation and
Governance Studies. "Wij werken bijvoorbeeld nauw samen met een
regio als de Achterhoek, die haar groene imago wil versterken door
hoog in te zetten op 'duurzaam'. Kun je dan daarin de lokale
verbanden stimuleren, en welke keuzen moet de overheid dan maken?
Hoe zorg je ervoor dat sterke industriële partners aanschuiven? Dat
zijn typisch vraagstukken voor IGS."
Algen
Biomassa, waarvan Kuipers de grootschalige introductie in een
jaar of tien tot vijftien verwacht, is zo'n onderwerp dat de nodige
dilemma's oproept. Over de concurrentie met de voedselmarkt en de
'water footprint' van biomassa wil de wetenschappelijk directeur de
discussie niet uit de weg gaan. "We hebben het dan niet meer over
de eerste generatie biofuels, die inderdaad nog niet zo goed was en
concurreerde met de voedselproductie. Tegenwoordig leveren de
stengels en bladeren van een koolzaadplant evenveel olie op als de
zaden. En we zijn steeds beter in staat om brandstof te fabriceren
uit 'dedicated' biomassa. En we verwachten veel van algen als
biomassa. Vijf tot zes leerstoelen werken daarin nu samen, en ook
onze collega's in Wageningen nemen deel aan dit onderzoek. De
discussie over het waterverbruik heb je daar ook, maar je hoeft de
algen niet te kweken in een land waar water schaars is."
Kijken we nog enkele decennia verder aan de 'duurzame
energie'-horizon, dan zien we kernfusie. IMPACT werkt mee aan de
experimentele reactor ITER die in Frankrijk verrijst. "Hier moet de
toekomst uitwijzen of we inderdaad dit proces kunnen opschalen naar
een centrale die echt elektriciteit kan leveren. Met onze goede
naam op het gebied van supergeleiding kunnen we een belangrijke
bijdrage leveren aan de gigantische magneten die nodig zijn in de
centrale."
Om te beginnen biedt de 'verduurzaming' van bestaande
technologie ook nog voldoende uitdagingen. 'Schoon fossiel' noemen
de onderzoekers het ook wel. Zo werken UT-onderzoekers aan het
zuiveren van de rookgassen van kolencentrales. Kuipers: "Als je CO2
weet af te vangen, moet je er vervolgens wel een bestemming voor
vinden. Sla het op in een leeg gasveld, is in Barendrecht de
gedachte. Een prachtig idee, maar om dit goed te laten landen moet
je ook investeren in communicatie. Op al die protesten hadden de
plannenmakers niet gerekend. Het geeft nog maar eens weer aan, dat
je er met alleen de technologie nog niet bent. Hier moet je
bijvoorbeeld ook iets doen aan de risicoperceptie en investeren in
communicatie."
Van Tongeren: "Wat mensen zich nog niet realiseren is, welke
gevolgen de overstap op andere energiebronnen heeft voor de
woonomgeving en infrastructuur. Een Amsterdams straatje met
allemaal elektrische auto's 'aan de stekker', zie je het al voor
je? Dat gaat grote veranderingen geven. Maar we vergeten vaak dat
energiebesparing op dit moment de grootste reductie van CO2 kan
opleveren. Dan hebben we het niet over het afschaffen van de
gloeilamp, maar bijvoorbeeld wel over intelligente domotica die
warmte en elektriciteit koppelt. Daar zouden bedrijven elkaar ook
nog beter kunnen vinden."
"Wanneer de olie echt 'op' is, weet niemand", aldus Kuipers.
"Maar vergeet niet dat het meer is dan een energievraagstuk. Olie
is ook een van de belangrijkste grondstoffen voor veel producten.
Ook daarvoor moeten we alternatieven zien te vinden. De chemische
industrie is al druk bezig haar processen daarop in te stellen.
Tegelijk zie ik kansen voor nieuwe materialen in bijvoorbeeld de
luchtvaart. Lichte, duurzame materialen zorgen voor een lager
brandstofverbruik in de luchtvaart. Zo benaderen we aan de UT de
duurzaamheidsproblematiek van veel kanten."
www.impact.utwente.nl
www.igs.utwente.nl
www.dagvandeduurzaamheid.nu
www.set.utwente.nl
Voor meer informatie kun je contact opnemen met één van onderstaande personen:
_FooterBoxImage.jpg)
